Uzupełnij formularz kontaktowy i prześlij go do nas
Spis treści
Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest jedną z najchętniej wybieranych form prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce. Jej kapitał zakładowy dzieli się na udziały, które stanowią wyraz uczestnictwa wspólnika w spółce. Zgodnie z przepisami, kapitał zakładowy musi wynosić co najmniej 5 000 złotych, a wartość nominalna jednego udziału nie może być niższa niż 50 złotych.
Udział w spółce z o.o. to nie tylko część kapitału zakładowego, ale przede wszystkim zestaw praw i obowiązków przysługujących wspólnikowi. Posiadanie udziałów uprawnia do uczestnictwa w zgromadzeniu wspólników, głosowania nad uchwałami, otrzymywania dywidendy, a także do kontroli działalności spółki.
Przeniesienie udziałów – czyli zmiana ich właściciela – jest jednym z podstawowych praw wspólnika i nie może być całkowicie wyłączone przez postanowienia umowy spółki. Jest to kluczowa cecha spółek kapitałowych, które opierają swoją działalność na substracie kapitałowym, przy zmniejszonym znaczeniu osobowych powiązań między wspólnikami.
Przeniesienie udziałów może nastąpić na różne sposoby:
Przeniesienie udziałów w spółce z o.o. regulują przepisy ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (KSH).
Kluczowe przepisy dotyczące przeniesienia udziałów:
Warto podkreślić, że zbycie udziałów nie stanowi zmiany umowy spółki. Nie wymaga więc ani uchwały wspólników, ani zmiany aktu założycielskiego. Jest to czynność rozporządzająca prawem majątkowym, dokonywana przez samego wspólnika.
Przed przystąpieniem do przeniesienia udziałów bezwzględnie należy przeanalizować umowę spółki pod kątem ewentualnych ograniczeń. To jeden z najczęściej pomijanych, a jednocześnie najważniejszych kroków.
Przykład: W umowie spółki zastrzeżono, że każdorazowe zbycie udziałów wymaga zgody spółki. Wspólnik sprzedał udziały bez uzyskania takiej zgody. Umowa sprzedaży jest bezskuteczna zarówno wobec spółki, jak i w stosunkach między stronami.
Jeśli umowa spółki uzależnia zbycie udziałów od zgody spółki, należy ją uzyskać przed zawarciem umowy.
Procedura uzyskania zgody:
Ważne: Zbycie udziałów dokonane mimo braku wymaganej zgody spółki jest bezwzględnie nieważne.
1. Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR)
Jeśli spółka jest właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości rolnej o powierzchni co najmniej 5 ha, KOWR przysługuje prawo pierwokupu udziałów. Wspólnik ma obowiązek zawiadomić KOWR o zamiarze sprzedaży, a KOWR ma 2 miesiące na skorzystanie z prawa pierwokupu.
2. Minister właściwy do spraw wewnętrznych (cudzoziemcy)
Nabycie udziałów przez cudzoziemca wymaga zezwolenia ministra, jeśli spółka jest właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości na terenie Polski. Wyjątek dotyczy obywateli państw UE, EOG i Szwajcarii.
3. Prezes UOKiK (kontrola koncentracji)
Jeśli transakcja przekracza określone progi obrotowe, może wymagać zgody Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.
4. Bank lub instytucja finansowa
Umowy kredytowe lub leasingowe często wymagają zgody banku na zmianę składu wspólników.
Wycena udziałów to kluczowy element przygotowania do transakcji. Ma znaczenie nie tylko dla ustalenia ceny, ale także dla obowiązków podatkowych.
Zgodnie z przepisami, cena sprzedaży nie może znacząco odbiegać od wartości rynkowej bez uzasadnionej przyczyny. Jeśli organ podatkowy stwierdzi, że cena jest zaniżona o co najmniej 33%, może wezwać biegłego do wyceny, a koszty obciążyć zbywcę.
Praktyczna wskazówka: Warto udokumentować wycenę, zwłaszcza przy większych transakcjach, i zlecić ją fachowemu podmiotowi.
Zgodnie z art. 180 KSH, umowa przeniesienia udziałów musi być zawarta w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi.
Co to oznacza w praktyce?
Ważne: Niezachowanie tej formy skutkuje nieważnością umowy.
W przypadku spółek założonych przez system S24, zbycie udziałów może nastąpić elektronicznie przy wykorzystaniu wzorca w systemie teleinformatycznym. Oświadczenia opatruje się:
Umowa powinna zawierać co najmniej:
W praktyce transakcji M&A standardem jest zamieszczenie w umowie szeregu oświadczeń sprzedającego dotyczących:
Cel: Ochrona kupującego przed nabyciem udziałów obarczonych wadami, o których nie wiedział w dniu transakcji.
Po zawarciu umowy przeniesienia udziałów należy zawiadomić spółkę o tym fakcie. Jest to obowiązek wynikający wprost z art. 187 KSH.
Przeniesienie udziałów jest skuteczne wobec spółki dopiero od chwili otrzymania zawiadomienia. Do tego momentu:
Brak zawiadomienia spółki powoduje, że:
Po otrzymaniu zawiadomienia o przeniesieniu udziałów, zarząd spółki ma obowiązek:
Zgodnie z art. 188 KSH, zarząd prowadzi księgę udziałów, do której wpisuje:
Po każdej zmianie zarząd sporządza nową listę wspólników, którą podpisują wszyscy członkowie zarządu.
Konsekwencje zaniedbań:
Zgłoszenia zmiany wspólnika do KRS wymaga się, gdy:
Do wniosku należy dołączyć:
Zgłoszenia do CRBR wymaga się, gdy w wyniku przeniesienia udziałów:
Przeniesienie udziałów wiąże się z obowiązkami podatkowymi zarówno dla sprzedającego, jak i kupującego.
Kto płaci: Nabywca udziałówStawka: 1% wartości rynkowej udziałówTermin: 14 dni od dnia zawarcia umowyDeklaracja: PCC-3
Przykład: Jan kupuje udziały o wartości rynkowej 100 000 zł. Musi zapłacić 1 000 zł PCC w ciągu 14 dni od podpisania umowy.
Kto płaci: SprzedającyStawka: 19% od dochodu (przychód minus koszty uzyskania)Koszty uzyskania: Wydatki poniesione na nabycie udziałówDeklaracja: PIT-38 (dla osób fizycznych)
Przykład: Jan nabył udziały za 50 000 zł, sprzedaje za 150 000 zł. Dochód = 100 000 zł. Podatek = 19 000 zł.
Co do zasady, sprzedaż udziałów nie podlega VAT. Wyjątki dotyczą sytuacji, gdy:
Sprzedaż udziałów nie powoduje automatycznego wygaśnięcia mandatu członka zarządu. Jeśli zbywca był członkiem zarządu:
Zalecenie: Lepiej rozpocząć proces od zmian w zarządzie przed sprzedażą udziałów.
Dla spółek założonych przez system S24, przeniesienie udziałów może nastąpić:
Ograniczenia dla cudzoziemców dotyczą:
W przypadku egzekucji z udziałów:
Przeniesienie udziałów w spółce z o.o. to proces wymagający starannego przygotowania i dopełnienia wielu formalności. Kluczowe zasady, o których należy pamiętać:
Nie. Zbycie udziałów nie wymaga zmiany umowy spółki. Jest to czynność rozporządzająca prawem majątkowym, dokonywana przez wspólnika. Umowa spółki pozostaje bez zmian, chyba że wspólnicy zdecydują inaczej.
Co do zasady nie. Zgoda wspólników jest wymagana tylko wtedy, gdy umowa spółki tak stanowi. Jeśli umowa nie przewiduje takiego wymogu, wspólnik może swobodnie sprzedać swoje udziały.
Umowa musi być zawarta w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi (art. 180 KSH). Wyjątek: spółki S24 mogą dokonać przeniesienia elektronicznie.
Nabywca staje się wspólnikiem z chwilą zawiadomienia spółki o przeniesieniu udziałów (art. 187 KSH). Samo podpisanie umowy nie wystarcza – konieczne jest skuteczne zawiadomienie.
Nabywca udziałów płaci podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC) w wysokości 1% wartości rynkowej. Termin: 14 dni od zawarcia umowy.
Co do zasady nie. Sprzedaż udziałów jest zwolniona z VAT. Wyjątki dotyczą sytuacji, gdy sprzedaż odbywa się w ramach działalności gospodarczej o charakterze częstotliwym.
Umowa będzie nieważna (art. 180 KSH). Nie wywoła żadnych skutków prawnych – ani między stronami, ani wobec spółki.
Brak zgłoszenia do KRS nie unieważnia umowy sprzedaży, ale powoduje, że dane w rejestrze są nieaktualne. Może to utrudnić czynności bankowe, inwestycyjne i wykazanie składu wspólników. Zarząd spółki może zostać ukarany grzywną.
Nie. Zbycie udziałów jest możliwe dopiero po zarejestrowaniu spółki w KRS. Nie można również zbyć udziałów w podwyższonym kapitale przed jego rejestracją.
Tak, ale należy pamiętać o konsekwencjach podatkowych. Jeśli cena odbiega od wartości rynkowej bez uzasadnionej przyczyny, organ podatkowy może określić przychód według wartości rynkowej.
Nabywca udziałów nie odpowiada za zobowiązania spółki. Odpowiada jednak solidarnie ze zbywcą za niespełnione świadczenia należne spółce ze zbytego udziału (art. 186 KSH).
Nie. Zmiana wspólników nie wpływa na bieżące funkcjonowanie spółki. Spółka jako osoba prawna istnieje nadal, niezależnie od zmian w składzie wspólników.
Kancelaria Royale to zespół ekspertów specjalizujących się w kompleksowym wsparciu przedsiębiorców w zakresie zakładania, sprzedaży i obsługi spółek w Polsce oraz za granicą. Na blogu dzielimy się praktyczną wiedzą dotyczącą prowadzenia działalności gospodarczej, prawa spółek, podatków, restrukturyzacji oraz ekspansji na rynki zagraniczne.
Publikowane materiały powstają z myślą o przedsiębiorcach, którzy szukają rzetelnych i praktycznych informacji pomocnych w podejmowaniu decyzji biznesowych. Poruszamy między innymi tematy związane z gotowymi spółkami, sprzedażą udziałów, zakładaniem firm w innych krajach, działalnością transportową oraz formalnościami związanymi z prowadzeniem biznesu.
Naszym celem jest przedstawianie skomplikowanych zagadnień w jasny i przystępny sposób, aby przedsiębiorcy mogli lepiej rozumieć możliwości, obowiązki i ryzyka związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Strona korzysta z plików cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce. Akceptuję politykę prywatności.
